و من كلام له ع و قد وقعت مشاجرة بينه و بين عثمان فقال المغيرة بن الأخنس لعثمان أنا أكفيكه فقال علي عليه السلام للمغيرة

متن ترجمه آیتی ترجمه شهیدی ترجمه معادیخواه تفسیر منهاج البرائه خویی تفسیر ابن ابی الحدید تفسیر ابن میثم

[ 300 ] 134 از سخنان آن حضرت عليه السّلام است . يَا اِبْنَ اَللَّعِينِ اَلْأَبْتَرِ وَ اَلشَّجَرَةِ اَلَّتِي لاَ أَصْلَ لَهَا وَ لاَ فَرْعَ أَنْتَ تَكْفِينِي فَوَ اللَّهِ مَا أَعَزَّ اَللَّهُ مَنْ أَنْتَ نَاصِرُهُ وَ لاَ قَامَ مَنْ أَنْتَ مُنْهِضُهُ اُخْرُجْ عَنَّا أَبْعَدَ اَللَّهُ نَوَاكَ ثُمَّ اُبْلُغْ جَهْدَكَ فَلاَ أَبْقَى اَللَّهُ عَلَيْكَ إِنْ أَبْقَيْتَ أبتر : هر چيزى كه اثر خوبى از آن به جا نمانده باشد . نوى : مقصدى كه مسافر از دور يا نزديك ، در نظر مى‏گيرد و نوى از نأى كه به معناى دورى است نيز مى‏آيد . هنگامى كه ميان آن بزرگوار و عثمان مشاجره‏اى در گرفته بود ، مغيرة بن اخنس [ 1 ] به عثمان گفت ، من براى دفاع از تو ، او را بس خواهم بود ، امام ( ع ) به مغيرة فرمود : « اى فرزند ملعون بلا عقب و اى زاده همان درختى كه نه ريشه‏اى دارد و نه شاخه‏اى ، تو مرا بس خواهى بود ؟ به خدا سوگند خداوند كسى را كه تو ياورش باشى عزيز نمى‏گرداند ، و كسى كه تو دستگيرش باشى از جاى بر [ 1 ] دشمنى مغيره با امام ( ع ) بدين سبب بود كه برادرش ابو الحكم بن اخنس در جنگ احد به دست آن حضرت كشته شده بود . ( مترجم ) [ 301 ] نخواهد خاست ، خداوند خوبى را از تو دور فرمايد ، از نزد ما بيرون شو ، هر كارى كه مى‏توانى بكن ، خداوند رحمتش را از تو دريغ بدارد اگر در انجام دادن آنچه از دستت بر مى‏آيد دريغ كنى . » اين منازعه ميان امام ( ع ) و عثمان در زمانى واقع شد ، كه آتش فتنه بر ضدّ عثمان بالا گرفته بود ، و مردم از امام ( ع ) درخواست مى‏كردند ، كه به نمايندگى آنها با عثمان گفتگو كند . امام ( ع ) مغيره را به نداشتن ريشه و تبار نكوهش كرده و همچنين او را مورد لعنت قرار داده ، و براى خاندانش واژه شجره را استعاره فرموده و بدين وسيله او را زاده درختى بى‏شاخ و بن و فاقد حسب و نسب خوانده ، و پستى و زبونى او را يادآور شده است ، سپس درباره ادّعايش كه از جانب عثمان او را بس است ، به گونه انكار و تحقير ، وى را مورد پرسش قرار مى‏دهد و سوگند مى‏خورد كسى را كه او يار و ياورش باشد ، خداوند عزيز نمى‏گرداند ، بلكه خداوند نصرت را نصيب كسى مى‏كند كه دوستان و خاصّان او يار و ياورش باشند ، و بى‏شكّ كسى را كه خدا دستگيرى و يارى نكند از جاى بر نخواهد خاست چنان كه خداوند متعال فرموده است : « إنْ يَنْصُرْكُمُ اللّهُ فَلا غَالِبَ لَكُمْ وَ إنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الّذِيْ يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ [ 2 ] » سپس امام ( ع ) به او نفرين مى‏كند و از خدا مى‏خواهد كه او را به آرزوى خود نرساند . فرموده است : ابلغ جهدك . يعنى : كوشش خود را در اذيّت و آزار به كار ببر ، فلا أبقى اللّه عليك إن أبقيت يعنى : خداوند تو را حافظ و نگهدار نباشد ، و مورد ترحّم قرار ندهد اگر در اين مورد رعايت و كوتاهى كنى ، گفته مى‏شود : أبقيت على فلان يعنى : او را مورد رعايت و ترحّم قرار دادى . [ 2 ] سوره آل عمران ( 3 ) آيه ( 160 ) يعنى : اگر خداوند شما را يارى كند ، هيچ كس بر شما پيروز نخواهد شد . و اگر شما را واگذارد كيست كه بتواند از آن پس شما را يارى كند .