از جمله مسائلی که زیاد مطرح می شود درباره شهادت امام امیرمومنان علیه السلام محل وحالت ضربت خوردن حضرت است ؛ در این باره تحقیقی تاریخی صورت گرفته که مورد توجه قرار می گیرد :
در این باره دو نوع گزارش در تاریخ وارد شده است ، دسته ای از گزارش ضربت وترور را در هنگام ورود بر مسجد نوشته اند که ابن ملجم در ورودی کمین کرد وهنگام ورود وقتی که خفتگان را به نماز بیدار می کرد ناگهان اقدام به ترور نمود [1]؛ دسته ای دیگر برآنند که ابن ملجم در مسجد خوابیده بود وحضرت وقتی از کنارش می گذشت اورا بیدار کرد برای نماز وخود پس از گفتن اذان تا اجتماع مردم به نافله صبح مشغول گردید ؛ دراین هنگام ابن ملجم مرادی ضربتی بر فرق حضرت وارد نمود[2] گزارش دیگر این است که  على علیه السلام رو به سوى مسجد نهاد ودر ماذنه اذان صبح را اعلام فرمود وبه پیامبر صلوات فرستاد و بعد داخل مسجد شد و خفتگان را برای نماز بیدار نمود و سپس به محراب رفت و به نمازایستاد ورکعتی از نمازخواند چون به سجده رفت عبدالرحمن بن ملجم منتظر شد تا به سجده دوم رفت دراین هنگام با شمشیر زهر آلود در حالی كه شعار خوارج درجنگ صفین را فریاد می‌زد «لله الحكم لا لك یا على » ضربتى به سر مبارك آن حضرت فرود آورد  و شمشیر او بر محلى كه سابقا شمشیر عمرو بن عبدود بر آن خورده بود اصابت نمود و فرق مباركش را تا پیشانى شكافت و ابن ملجم و همراهانش گریختند اما گروهی از یاران آنان را دستگیر کردند[3].
ابوالفتوح رازی در تفسیر خود نوشته در نخستین رکعت ودرهنگام قرائت سوره انبیاء که 11آیه از این سوره را خوانده بود که ابن ملجم اورا ترور کرد.[4] البته این گزارش تفسیری منافاتی با روایت امام سجاد ندارد چون مفسر قصد داشت بیان کند که امام به جای سوره 11آیه از انبیاء را دراین روز خوانده است ؛ ظاهرا ادامه را ایشان گزارش نداده است که امام پس از رکوع به سجده رفت ودرسجده ترورشد.
براساس روایتی از امام سجاد(ع) وقتی حضرت درحالت سجده بود ، ابن ملجم ضربتی بر سر مبارک زد واورا ترورنمود ؛[5]
با توجه به گزارشهای مختلف که مورخین ومحدثین بزرگ نوشته اند بویژه روایت معتبری که از امام سجاد (ع) رسیده است به یقین ترور درهنگام نماز واقع شد چون ابن ملجم خود می دانست در این حالت است که می تواند کار خود را به درستی انجام دهد ؛ بویژه اینکه درحالتی که امام کاملا فارغ از خود است واین حالتی بود در نماز وحالت خاص آن که امام داشت وآن حالت سجده بود وگرنه او را درحالت عادی جرئت نداشت به امام نزدیک شود بویژه اینکه برخی نوشته اند که امام اورا نیز به نماز بیدار کرد ؛ درگزارش نقل شده از مجلسی اینگونه است که وی پس از اینکه امام به محل نماز رسید درپشت ستونی که به امام نزدیک بود رفت ودرحین سجده دوم ،ضربتی سخت بر سر مبارک وارد کرد وامام را ترور نمود .
نتیجه : ترور وقتی صورت گرفته است که امام توجهی به اطراف نداشته وبه یقین هنگام ورود به مسجد نبوده ودرحال نماز بوده است ؛احتمال به یقین درحال سجده دوم در رکعت اول بوده است.
لازم به یاد آوری است شهادت امام پس از دوروز از ترور بود نه همان روز ، روز 19 ترورشد  و روز 21 به شهادت رسید ؛
 
آخرین وصیت امیر مومنان (علیه السلام)
از ساعتی که علي ضربت خورد تا ساعتی که جان به جان آفرين تسليم کرد، کمتر از چهل و هشت ساعت طول کشيد، اما علي اين فرصت را از دست نداد: دقيقه اي از پند و نصيحت و راهنمايي خودداري نکرد؛ وصيتي در بيست ماده به اين شرح تقرير کرد و نوشته شد:
«بسم الله الرحمن الرحيم. اين آن چيزي است که علي پسر ابوطالب وصيت مي کند. علي به وحدانيت و يگانگي خدا گواهي مي دهد. و اقرار مي کند که محمد بنده و پيغمبر خداست؛ خدا او را فرستاده تا دين خود را بر دين هاي ديگر غالب گرداند. همانا نماز و عبادت و حيات و ممات من از آن خدا و براي خداست. شريکي بر او نيست. من به اين امر شده ام و از تسليم شدگان خدايم.
«فرزندم حسن! تو و همة فرزندان و اهل بيتم و هر کس را که اين نوشتة من به او برسد، به امور ذيل توصيه و سفارش مي کنم:
1. تقواي الهي را هرگز از ياد نبريد، کوشش کنيد تا دم مرگ بر دين خدا باقي بمانيد.
2. همه با هم به ريسمان خدا چنگ بزنيد، و بر مبناي ايمان و خداشناسي متفق و متحد باشيد، و از تفرقه بپرهزيد؛ پيغمبر فرمود: اصلاح ميان مردم از نماز و روزة دائم افضل است و چيزي که دين را محو مي کند فساد و اختلاف است.
3. ارحام و خويشاوندان را از ياد نبريد، صلة رحم کنيد که صلة رحم حساب انسان را نزد خدا آسان مي کند.
4. خدا را؛ خدا را! دربارة يتيمان، مبادا گرسنه و بي سرپرست بمانند.
5. خدا را! خدا را! دربارة همسايگان، پيغمبر آن قدر سفارش همسايگان را کرد که ما گمان کرديم مي خواهد آن ها را در ارث شريک کند.
6. خدا را! خدا را! دربارة قرآن، مبادا ديگران در عمل به قرآن بر شما پيشي گيرند.
7. خدا را! خدا را! دربارة نماز نماز پاية دين شما است.
8. خدا را خدا را! دربارة کعبه خانة خدا، مبادا حج تعطيل شود که اگر حج متروک بماند مهلت داده نخواهيد شد و ديگران شما را طعمة خود خواهند کرد.
9. خدا را! خدا را! دربارة جهاد در راه خدا، از مال و جان خود در اين راه مضايقه نکنيد.
10. خدا را! خدا را! دربارة زکات، زکات آتش خشم الهي را خاموش مي کند.
11. خدا را! خدا را! دربارة ذرية پيغمبرتان، مبادا مورد ستم قرار بگيرند.
12. خدا را! خدا را! دربارة صحابه و ياران پيغمبر، رسول خدا دربارة آن ها سفارش کرده است.
13. خدا را! خدا را! دربارة فقراء و تهيدستان، آن ها را در زندگي شريک خود سازيد.
14. خدا را! خدا را! دربارة بردگان، وزیردستان که آخرين سفارش پيغمبر دربارة اين ها بود.
15. کاري که رضاي خدا در آن است در انجام آن بکوشيد و به سخن مردم ترتيب اثر ندهيد.
16. با مردم به خوشي و نيکي رفتار کنيد، چنان که قرآن دستور داده است.
17. امر به معروف و نهي از منکر را ترک نکنيد؛ نتيجة ترک آن اين است که بدان و ناپاکان بر شما مسلط خواهند شد و به شما ستم خواهند کرد، آن گاه هر چه نيکان شما دعا کنند دعاي آن ها مستجاب نخواهد شد.
18. بر شما باد که بر روابط دوستانه ميان خود بيفزاييد، به يکديگر نيکي کنيد، از کناره گيري از يکديگر و قطع ارتباط و تفرقه و تشتت بپرهيزيد.
19. کارهاي خير را به مدد يکديگر و اجتماعاً انجام دهيد، و از همکاري در مورد گناهان و چيزهايي که موجب کدورت و دشمني مي شود بپرهيزيد.
20. از خدا بترسيد که، کيفر خدا شديد است.
خداوند همة شما را در کنف حمايت خود محفوظ بدارد، و به امت پيغمبر توفيق دهد که احترام شما و احترام پيغمبر خود را حفظ کنند. همة شما را به خدا مي سپارم. سلام و درود حق بر همة شما».
پس از اين وصيت ديگر سخني جز، لا اله الا الله، از علي شنيده نشد، تا جان به جان آفرين تسليم کرد.[6]
 
پی نوشت ها:
[1] .شیخ مفید ؛ الارشاد ؛ قم ،آل البیت 1416، ج1ص9؛طبرسی اعلام الوری،ترجمه ساکتانتشارات اساطیر،1388 ،ص381
[2] .اربلی،کشف الغمه ،ج1،ص584
[3] .مجلسی،بحارالانوار،ج42،ص281
[4] . ابوالفتوح رازی، روض الجنان و روح الجنان في تفسيرالقرآن، آستان قدس رضوی ،1408،ج‏15، ص: 388.
[5] . شیخ طوسی، امالی ، ص650
[6]. مقاتل الطالبيين، 44 ـ 28؛ کامل ابن اثير، جلد 3، 197 ـ 194؛ مروج الذهب مسعودي، جلد 2، ص44 ـ 40؛ اسدالغابة جلد 4، و بحار، ج9، چاپ تبريز.
دریافت کد : توجه : شما میتوانید با تغییر مقادیر width و height در کد فوق عرض و ارتفاع دلخواه خود را تنظیم کنید.
نظر شما :
captcha
  • محل تبلیغ شما در پورتال مناظره و گفتگو
از جمله مسائلی که زیاد مطرح می شود درباره شهادت امام امیرمومنان علیه السلام محل وحالت ضربت خوردن حضرت است ؛ در این باره تحقیقی تاریخی صورت گرفته که مورد توجه قرار می گیرد :
 
بنظر شما شبکه های اجتماعی در فضای مجازی برای نشر معارف دینی تا چه اندازه مفید بوده اند ؟
زیاد
48%
 
متوسط
17%
 
کم
34%
 
بهترین اعمال در شب و روز عید فطر/ چرا باید فطریه پرداخت شود+پاسخ استاد اخلاق
بهترین اعمال در شب و روز عید فطر/ چرا باید فطریه پرداخت شود+پاسخ استاد اخلاق
بازدید : ٣٨٩
حجت‌الاسلام کرمی: الگوگیری از حضرت زینب(س) در تربیت فرزند برای یاری ولیّ زمانه|کوفیان به معنای حقیقی «امام» نمی‌خواستند
حجت‌الاسلام کرمی: الگوگیری از حضرت زینب(س) در تربیت فرزند برای یاری ولیّ زمانه|کوفیان به معنای حقیقی...
بازدید : ٥٦٢
رضا غلامی: مراکز مسئول به وظیفه خود در قبال الگوی پیشرفت درست عمل نکرده اند
رضا غلامی: مراکز مسئول به وظیفه خود در قبال الگوی پیشرفت درست عمل نکرده اند
بازدید : ٤٣٧
به مناسبت شهادت مولی الموحدین؛ شرط نبوت انبیاء، ولایت امیرالمومنین است
به مناسبت شهادت مولی الموحدین؛ شرط نبوت انبیاء، ولایت امیرالمومنین است
بازدید : ٧١٢
فلسفه شب قدر و سابقه آن در ادیان دیگر
فلسفه شب قدر و سابقه آن در ادیان دیگر
بازدید : ٧١٤
به مناسبت آغاز شب‌های قدر؛ درک شب قدر در گرو قرب به اهل بیت است
به مناسبت آغاز شب‌های قدر؛ درک شب قدر در گرو قرب به اهل بیت است
بازدید : ٥٧٠
سالروز ولادت مولای متقیان حضرت علی علیه السلام مبارک باد
سالروز ولادت مولای متقیان حضرت علی علیه السلام مبارک باد
بازدید : ٥٧٧
به مناسبت ولادت حضرت زینب(س)؛ نقش زینب کبری (س) در اخبار ماثوره|نظر اهل سنت در مورد دختر علی(ع)
به مناسبت ولادت حضرت زینب(س)؛ نقش زینب کبری (س) در اخبار ماثوره|نظر اهل سنت در مورد دختر علی(ع)
بازدید : ٤٥٥
به مناسبت سومین شب از لیالی قدر؛ نزول ملائکه و روح در شب قدر به چه معناست؟
به مناسبت سومین شب از لیالی قدر؛ نزول ملائکه و روح در شب قدر به چه معناست؟
بازدید : ٩٤١
فلسفه شب قدر و سابقه آن در ادیان دیگر
فلسفه شب قدر و سابقه آن در ادیان دیگر
بازدید : ٥٠٤
مناظره امکان یا امتناع تمدن اسلامی؛محسنی:اسلام بنای تمدن سازی ندارد|رهدار:اسلام با تمدن محقق می شود|بخش اول
مناظره امکان یا امتناع تمدن اسلامی؛محسنی:اسلام بنای تمدن سازی ندارد|رهدار:اسلام با تمدن محقق می شود|...
بازدید : ٦٢٨
زندگی با بوی عشق/ تأثیرات هیئت برای تحول در زندگی | گفتگو با سعید حدادیان
زندگی با بوی عشق/ تأثیرات هیئت برای تحول در زندگی | گفتگو با سعید حدادیان
بازدید : ٨٢٤
آوینی از ادبیات فلسفی برای فهم انقلاب کمک می‌گرفت | گفتگو با وحید یامین پور
آوینی از ادبیات فلسفی برای فهم انقلاب کمک می‌گرفت | گفتگو با وحید یامین پور
بازدید : ٢١٨٦
زیارت اهل بیت(ع) و امامزادگان بسته‌ کامل تعلیم و تربیت است | حجت الاسلام واعظ‌ موسوی
زیارت اهل بیت(ع) و امامزادگان بسته‌ کامل تعلیم و تربیت است | حجت الاسلام واعظ‌ موسوی
بازدید : ٥٢٦٠
  • محل تبلیغ شما در پورتال مناظره و گفتگو